Wat kost het eigenlijk om van cloudleverancier te wisselen? Die vraag over cloudmigratie kosten staat sinds vorige week opnieuw in de schijnwerpers. Op 13 oktober publiceerde de Brusselse denktank ECIPE een studie, gefinancierd door techbranchevereniging CCIA Europe (met onder meer Amazon, Google en Meta als leden), die de kosten van de voorgestelde Europese Cloud and AI Development Act (CADA) over tien jaar raamt op €115 miljard. Dat is ruim zes keer de bovengrens van €18 miljard die de Europese Commissie zelf hanteert.
Over dat cijfer valt te discussiëren. Maar los van het politieke debat zegt de studie iets wezenlijks over uw eigen IT-landschap: waar de kosten van overstappen werkelijk zitten.
Wat is de Cloud and AI Development Act?
De Europese Commissie presenteerde de CADA op 3 juni 2026 als onderdeel van een breder pakket voor technologische soevereiniteit. Het voorstel moet zorgen voor meer rekenkracht in Europa, een snellere uitrol van datacenters en een gemeenschappelijk kader om te bepalen hoe soeverein een clouddienst is. Daarvoor komt een certificeringsmodel met vier betrouwbaarheidsniveaus: op het laagste niveau verklaart een aanbieder dit zelf, voor de hogere niveaus is een onafhankelijke audit nodig.
Overheden moeten dit kader toepassen bij de inkoop van clouddiensten. Het meest besproken onderdeel is artikel 31. Dat geeft de Commissie de mogelijkheid om strengere soevereiniteitseisen ook op te leggen aan private sectoren zoals banken, energie, zorg en transport. Belangrijk om te weten: het voorstel is nog geen wet. Het Europees Parlement en de Raad moeten er nog over beslissen.
Waar zitten de kosten van cloudmigratie echt?
Het interessantste deel van de studie is niet het eindbedrag, maar de opbouw ervan. ECIPE rekent drie scenario’s door, van €35,6 miljard tot €233 miljard. In het middenscenario komt circa €79 miljard, bijna 70 procent, voor rekening van het herschrijven en migreren van software: aanpassingen aan API’s, databases, authenticatie en beveiligingsconfiguraties.
Met andere woorden: de grootste kostenpost is niet nieuwe infrastructuur, maar de mate waarin applicaties vastzitten aan de eigen diensten van één aanbieder. Dat is precies wat vendor lock-in betekent. Hoe sterker een organisatie leunt op leverancierspecifieke databases, identiteitsdiensten en beheertools, hoe duurder elke toekomstige overstap wordt. Of die overstap nu voortkomt uit regelgeving, een prijsverhoging of een strategische keuze.
Critici wijzen erop dat de studie geen waarde toekent aan de baten, zoals betere beveiliging en weerbaarheid. De onderzoekers noemen het zelf ook geen volledige kosten-batenanalyse. Voor uw organisatie is dat onderscheid relevant: overstapkosten zijn eenmalig, afhankelijkheid is een doorlopend risico.
Cloud overstappen zonder hoge rekening: drie praktische stappen
Of de CADA er in deze vorm komt of niet, de les over overstapkosten geldt nu al. Zeker voor organisaties in de zorg, de financiële dienstverlening of het publieke domein, die onder de reikwijdte van artikel 31 zouden kunnen vallen, loont het om nu te handelen in plaats van straks onder tijdsdruk.
- Breng uw afhankelijkheden in kaart. Welke applicaties gebruiken leverancierspecifieke diensten die nergens anders bestaan? Daar zit uw toekomstige migratierekening.
- Kies bij nieuwe projecten voor open standaarden. Software die draait op open source componenten en standaardprotocollen, zoals S3-compatibele opslag, PostgreSQL of OpenID Connect, is veel eenvoudiger te verplaatsen. Op onze pagina privacy alternatieven ziet u welke open alternatieven er zijn voor diensten als Google Drive, Dropbox en OneDrive.
- Leg de exit vooraf vast. Spreek in contracten af hoe data en configuraties worden teruggeleverd, in welk formaat en binnen welke termijn.
Open standaarden en eigen infrastructuur als verzekering
Een alternatief voor volledige afhankelijkheid van één grote cloudaanbieder is werken met infrastructuur die u zelf in handen hebt. Met Certified Nodes draaien bedrijven toepassingen zoals Nextcloud op gedecentraliseerde infrastructuur, volledig op basis van open source. Omdat organisaties meerdere nodes als cluster kunnen inzetten, ontstaat High Availability (HA): valt één node uit, dan neemt een andere het werk over. Zo combineert u controle over uw data met de bedrijfscontinuïteit die u van een clouddienst verwacht. Wie dit liever niet zelf inricht, kan kiezen voor een kant-en-klare private cloud van YourData Network.
Dat voordeel merkt u vooral bij de volgende verschuiving in wet- of regelgeving. Omdat de onderliggende software open en overdraagbaar is, blijven uw cloudmigratie kosten beperkt. U hoeft dan niet af te wachten hoe het politieke debat in Brussel afloopt om grip te houden op uw eigen IT.
Ook bij AI: voorkom de volgende afhankelijkheid
De CADA gaat niet alleen over cloud, maar ook over AI. En juist daar ontstaat op dit moment ongemerkt een nieuwe vorm van lock-in. Medewerkers gebruiken ChatGPT of Copilot al dagelijks, vaak zonder dat duidelijk is welke klantgegevens daarin terechtkomen. Hoe meer werkprocessen, documenten en kennis aan zo’n dienst worden gekoppeld, hoe lastiger het later wordt om over te stappen. Bovendien verlaten vertrouwelijke gegevens daarbij uw organisatie.
Een alternatief is een eigen, lokale AI-assistent. OwnBrain van YourData Network draait bij u op kantoor, op apparatuur die van u is. Collega’s stellen in de browser een vraag in gewone taal, net als in ChatGPT, en krijgen antwoord uit uw eigen handboeken, procedures en dossiers, met de bron erbij. Ook teksten opstellen, samenvatten en vertalen behoort tot de mogelijkheden. OwnBrain houdt zich aan de rechten die u al hebt ingesteld: iedere medewerker krijgt alleen antwoorden uit bestanden waar die zelf bij kan.
Voor het thema cloudmigratie kosten is vooral relevant dat u eigenaar blijft van zowel de apparatuur als de gegevens. U betaalt één keer voor apparatuur, inrichting en training, en geen bedrag per gebruiker. Daarmee bouwt u AI in uw organisatie in zonder een nieuwe afhankelijkheid van een buitenlandse aanbieder. OwnBrain wordt verder ontwikkeld in het project SOLID, samen met Zuyd Hogeschool en DoCoNEXT, met onder meer de gemeente Valkenburg aan de Geul als testpartner.
De discussie over €115 miljard of €18 miljard gaat de komende maanden verder. Voor organisaties is de belangrijkste vraag niet welk cijfer klopt, maar wat het hen zou kosten om morgen van leverancier te wisselen. Wie dat antwoord nu kent en actief verkleint, staat sterker, met of zonder nieuwe Europese regels.
Bron: CCIA Europe, EU Cloud Sovereignty Carries Hidden €115 Billion Price Tag, Six Times the Commission’s Estimate, Study Finds (13 oktober 2026). Achtergrond: Europese Commissie, Proposal for a Cloud and AI Development Act.
Dit artikel is met behulp van AI opgezet en gegenereerd, en als voorstel voorgelegd aan een menselijke redacteur die het heeft beoordeeld voordat het werd geplaatst.