Digitale soevereiniteit voor gemeenten staat niet meer op de tekentafel, maar draait al in productie. De gemeente Hellendoorn maakte deze maand bekend dat zij is overgestapt op een regionaal cloudplatform in Twente, opgezet samen met Visolity, Previder en Soever. Burgemeester Jorrit Jan Eijbersen noemt Hellendoorn daarmee een van de eerste gemeenten in Nederland die deze stap zet. De aanleiding: de wens om zeggenschap te houden over waar burgergegevens staan, wie erbij kan en welke wetgeving van toepassing is.
Cyberbeveiligingswet maakt gemeenten tot essentiele entiteit
Die keuze komt niet uit het niets. Sinds 15 augustus 2026 is de Cyberbeveiligingswet (de Nederlandse implementatie van NIS2) van kracht, en gemeenten, provincies en waterschappen vallen daarbij standaard onder de categorie essentiele entiteiten. Voor deze organisaties geldt het dringende advies om voor hun primaire processen geen diensten te gebruiken van partijen die deels onder de jurisdictie van landen buiten de EU of EER vallen. Voor veel gemeenten betekent dat een kritische blik op bestaande contracten met Amerikaanse cloudleveranciers, juist op het moment dat AVG-handhaving en het aantal gemelde datalekken in Nederland een recordhoogte bereiken.
Waarom een leverancier alleen niet volstaat
Het interessante aan de aanpak van Hellendoorn is niet alleen dat er voor een Nederlands platform is gekozen, maar hoe: niet een enkele leverancier, maar een samenwerking tussen meerdere Nederlandse partijen. Dat is precies waar veel organisaties in het bedrijfsleven en de publieke sector tegenaan lopen zodra ze digitale soevereiniteit serieus nemen: een enkele soevereine cloudleverancier is nog steeds een single point of failure. Valt die uit, dan valt uw dienstverlening uit, ongeacht of het datacenter in Nederland of in de VS staat.
Dit is de kern van waarom YourData Network bedrijven en organisaties adviseert om niet met een losse node te werken, maar met meerdere Certified Nodes als cluster in te zetten. Door infrastructuur te spreiden over meerdere gedecentraliseerde nodes ontstaat High Availability: valt een node uit, dan nemen de andere naadloos over. Voor gemeenten, zorginstellingen en accountantskantoren die als essentiele of belangrijke entiteit onder de Cyberbeveiligingswet vallen, is dat geen luxe meer maar een praktische invulling van de zorgplicht die de wet oplegt. Meer over hoe zo een node werkt leest u op onze pagina wat is een node.
Van beleidsstuk naar werkende infrastructuur
Wat het voorbeeld van Hellendoorn extra relevant maakt, is de snelheid waarmee soevereiniteit van visie naar praktijk gaat. De gemeente kan de volledige technische omgeving inmiddels binnen een uur operationeel opzetten bij een Nederlandse cloudpartij, dankzij een gestandaardiseerde referentie-implementatie. Dat weerlegt een hardnekkig misverstand: dat soevereine, zelf-gehoste infrastructuur per definitie trager of ingewikkelder is dan een grote Amerikaanse hyperscaler. Met de juiste architectuur is het tegenovergestelde waar.
Praktische eerste stappen
Organisaties die net als Hellendoorn werk willen maken van digitale soevereiniteit, hoeven niet in een keer de volledige IT-omgeving om te gooien. Een goed startpunt:
– Breng in kaart welke systemen persoonsgegevens of bedrijfskritische data verwerken en waar die data nu daadwerkelijk staat.
– Toets bestaande leveranciers aan de EU/EER-jurisdictie-eis uit de Cyberbeveiligingswet, zeker als uw organisatie als essentiele of belangrijke entiteit is aangemerkt.
– Kies bij de overstap niet automatisch voor een enkele vervangende leverancier, maar bouw redundantie in met meerdere nodes voor High Availability.
– Kijk naar open source alternatieven voor de dagelijkse werkplek en samenwerking. Een overzicht van privacyvriendelijke opties staat op onze pagina privacy alternatieven.
Hellendoorn laat zien dat digitale soevereiniteit voor gemeenten inmiddels een kwestie van uitvoering is, niet van afwachten. Voor bedrijven en organisaties in de doelgroepen waar de Cyberbeveiligingswet het hardst raakt, van zorg tot accountancy, is dit een goed moment om dezelfde vraag te stellen: staat onze data eigenlijk waar wij denken dat die staat?
Bron: Binnenlands Bestuur – Hellendoorn werkt met Twents Cloudplatform aan digitale soevereiniteit
Dit artikel is met behulp van AI opgezet en gegenereerd, en als voorstel voorgelegd aan een menselijke redacteur die het heeft beoordeeld voordat het werd geplaatst.